زمینه اخلاقی قانونگذاری در قرآن/دکتر احمد یامان از کشور ترکیه

دکتر  احمد یامان در مقاله ای با موضوع « زمینه اخلاقی قانونگذاری در قرآن» که در دومین کنفرانس بین المللی فقه و قانون تحت عنوان اخلاق و قانون با نگاهی و فقهی از طرف مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی برگزار شد، ارائه کرد.

 به گزارش روابط عمومی، چکیده این مقاله به شرح زیر است.

انسان اشرف آفریده ها در جهان است. از سویی در ذات او روح الهی و از سوی دیگر در طبیعتش او دشمنی قرار داده شده است. با این ویژگی های متضاد تنها رها نشده است بلکه با پیامبری هدایت شده است.

انسان موجودی اجتماعی است و ارزش حقیقی او در جامعه ظاهر می گردد. اگر به قرآن بنگریم می بینیم که ارزش های اخلاقی چون عدل، نیکی، پرهیز دادن از ظلم و توهین در زمان حضور پیامبر در مکه نازل شده اند. ارزش‌های اخلاقی فردی و اجتماعی بنیان قانونگذاری را تشکیل می دهند و قانونی که از ارزشهای اخلاقی چشم پوشی کند، از نظر اجتماعی اجرایی نخواهد بود.

اخلاق فرمان خداوند است و انسان قواعد آن را ایجاد نمی کند بلکه تعبدا به آن تن می دهد. حقوق نیز از اخلاقیت قرآن سرچشمه می گیرد. از جمله شروط قطعی اخلاق نیز لزوم پذیرش اوامر دینی با آزادی کامل و از صمیم قلب است. تفاوت میان اخلاق و قانون در این موارد است: قانون در زمینه فعالیت های بیرونی و اخلاق مرتبط با درون است. ضمانت اجرای حقوق در دنیای خارج است و ضمانت اجرای اخلاق در درون انسان قرار دارد. متصدی حقوق در جهان خارج و متصدی اخلاق در درون انسان مسئولیت دارد.

بدین سان حقوق ناچار است که قدرت و مشروعیت خویش را از اخلاق گرفته لذا نمی تواند به هیچ گونه اخلاق را از حقوق جدا کرد. در نتیجه یک نظریه می ماند که آن وحدت حقوق و اخلاق است.